“Duvar, çeteleri değil yoksulları engeller”

Tartışmalı Meksika Duvarı’nın ikiye böldüğü Nogales şehri için ABD’de açılan yarışmada peyzaj mimarı Sunay Erdem önderliğindeki ekip Özgürlük Parkı projesiyle finale kaldı. Duvar yerine park fikrini öne süren mimar, “Sınırdaki tel örgüler çeteleri değil, yoksulları engelledi.”

27.08.2017 Pazar Güncelleme : 27.08.2017-2:30 Pazar

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Meksika sınırına duvar örülerek göçmenlerin ve uyuşturucu kaçakçılarının ülkeye gelmesini engelleyeceklerini açıklamasının ardından, “duvar” için açılan proje yarışmasına Türkiye’den de katılım oldu. Mimar Sunay Erdem ve ekibi Meksika sınırına örülmesi düşünülen duvar yerine Özgürlük Parkı adını verdikleri bir proje hazırladı. Erdem’e göre yemyeşil bir alana kurulacak olan parkı Meksikalılar ve Amerikalılar ortak kullanacaklar.

- ABD’de tarafından Meksika sınırına örülmesi planlanan duvar bir süredir dünyada tartışma konusu... Sınır için açılan yarışmadan bahsedebilir misiniz? Kaç ülke ve katılımcı arasından finale kaldınız?

ABD-Meksika sınırındaki duvar konusu ABD başkanlık seçimlerinden sonra en çok tartışılan konulardan birisi. O kadar dillendirildi ki Amerikan mimarlık kamuoyu da olaya dahil oldu. Çeşitli kamuoyu araştırma kuruluşları sınır duvarına açılım getirmek için yarışmalar düzenledi. Biz de bu yarışmalardan ikisine katıldık. İlki sınırın tamamını kapsayan, ikincisi ise sadece Nogales şehri sınırlarını kapsayan... Nogales zamanının Berlin’i gibi. Tam ortasından bölünmüş bir şehir, yarısı Meksika’da, yarısı Amerika Birleşik Devletleri’nde. Yarışmanın adı da “Duvarı Yık!”

“Şehrin iki yakasına sızan yeşil alan”

İki ülkenin arasına duvar örmek yerine Freedom Park adını verdiğiniz Özgürlük Parkı fikri nasıl ortaya çıktı? 

Yarışmanın içeriğinde zaten duvara alternatif çözüm isteniyordu. Zamanla sınıra duvar örülmesiyle sorunların çözülmesi yerine birçok yeni sorun ortaya çıktı. Duvarı aşmak profesyonel uyuşturucu çetelerini engelleyemedi. Duvar sadece yoksul, aç, kendini kurtarmaya çalışan ve ekmek peşinde olan insanları engelledi. Duvarı geçmeye çalışırken ölen binlerce insan da bunlardan oldu. Bir de kıtanın asıl sahipleri, yerlileri olan Kızılderilileri etkiledi. Kızılderililerin hac seferleri oluyor. Duvar işte bu hac seferlerine mani oldu. Parçalanan Kızılderili ailelerin birbirini görmesine engel oldu. Bir diğer olumsuzluğu ise yaban hayata etkileri. Mevsimsel göçleri yapan hayvan gruplarını etkiledi. Daha birçok sorunu var ama başlıca bunları sayabiliriz.  Biz de projemizde duvarın bir bölümünü yıkıp şehrin iki yakasına da sızan bir yeşil alan oluşturduk. Bu alan adeta New York’taki Central Park gibi, yoğun şehir dokusunda yemyeşil bir alan. Adına da Özgürlük Parkı dedik. Bu alana Meksikalılar ve Amerikalılar girip ortak kullanacaklar. Alanda kalan mevcut binalar sinema, kafe, bar, kitapçı vb. sosyokültürel ünitelere dönüştürülecek. Özgürlük Parkı’nda iki ırk eşit şartlarda zaman geçirecek. Alan organik cam ile çevrili olup çevreden görsel olarak kopmayacak. Zamanla da camın yok olmasıyla bu etkinin tüm sınır boyunca yayılmasını ümit etmekteyiz.

Daha önce de Amerika’da birçok ödüller kazandınız. Orada tanınan bir mimarlık firması olarak Amerika’da görüştüğünüz kişilerden nasıl yorumlar aldınız?

İlk projemizin olduğu gibi ikincisi de kamuoyunda büyük bir etki yarattı. Amerikalılar genelde her fikre saygılı oluyorlar. Sıra dışı çözümler her zaman takdir ediliyor ve merak uyandırıyor, belki de bu yüzden projemiz beğenildi, bilemiyorum.

“Parkı organik bir cam çevreleyecek”

-Özgürlük Parkı projesi neleri kapsıyor?

Özgürlük Parkı şehri birleştirmeyi amaçlıyor. Sınıra dikine yerleşen bir park, bir bağlaç, ataç gibi. Bir nevi sınırı delen ve zamanla belki de yıkıcı etki yaratan..

-Parkta sınırlar nasıl korunacak, yasak geçişlerin önlenmesi için nasıl bir fikir sunuyorsunuz?

Özgürlük Parkı’nı çevreleyen şeffaf organik bir cam duvar olacak. Bu cam duvar 5 metre yüksekliğinde. Cam olduğu için tırmanılamayan ve aşılamayan olacak. Şeffaf ve görüşü kesmeyen... Bir nevi yok gibi ama var. Zamanla da çevresel ve hava koşullarından dolayı eriyen ve yok olan...

-Finale kalan diğer projeler nelerdir? Sizinkine benzer fikirler var mı?

Genelde duvarı bertaraf eden fikirler üzerinde yoğunlaşma var. Günümüzde başkası da beklenemezdi.  

SİZİN İÇİN SEÇTİKLERİMİZ